అథ చతుర్థోఽధ్యాయః ॥
ఇది నాలుగో అధ్యాయము.
నావాహనం నైవ విసర్జనం వా
పుష్పాణి పత్రాణి కథం భవన్తి ।
ధ్యానాని మన్త్రాణి కథం భవన్తి
సమాసమం చైవ శివార్చనం చ ॥ ౧॥
ఆవాహనమూ, విసర్జనమూ అవసరం ఏమిటి?. పుష్పాలూ, పత్రాలూ, వాటితో పూజల అవసరం ఏమిటి?. ధ్యానాలూ, మంత్రాల అవసరం ఏమిటి?. శివుడూ, ధ్యానం చేసేవాడూ ఒకటే అనుకోవటమే శివుణ్ణి అర్చించటం.
న కేవలం బన్ధవిబన్ధముక్తో
న కేవలం శుద్ధవిశుద్ధముక్తః ।
న కేవలం యోగవియోగముక్తః
స వై విముక్తో గగనోపమోఽహమ్ ॥ ౨॥
నేను బంధాలనీ, ముక్తులనీ వదలిపెట్టిన వాణ్ణి మాత్రమే కాను, నేను శుద్ధమూ, విశుద్ధమూ వదలిపెట్టినవాణ్ణి మాత్రమేకాను, నేను కలవడమూ, విడిపోవడమూ వదిలి పెట్టిన వాణ్ణి మాత్రమే కాను. నేను అన్నిటినీ వదిలి ఆకాశం లాగాఉన్నవాణ్ణి.
సఞ్జాయతే సర్వమిదం హి తథ్యం
సఞ్జాయతే సర్వమిదం వితథ్యమ్ ।
ఏవం వికల్పో మమ నైవ జాతః
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౩॥
కొందరు ఈ ప్రపంచమంతా సత్యం అంటారు, కొందరు ఈ ప్రపంచమంతా అసత్యం అంటారు. ఇట్లాంటి వాదాలు అర్ధంలేనివి అనిపిస్తుంది నాకు. నా స్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
న సాఞ్జనం చైవ నిరఞ్జనం వా
న చాన్తరం వాపి నిరన్తరం వా ।
అన్తర్విభన్నం న హి మే విభాతి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౪॥
నాలో ఏ దోషాలూ లేవు. నాలో దోషాలు లేకుండా లేవు. నాకు మొదలు లేదు, నాకు మొదలు లేకుండా లేదు. నాకుభిన్నత్వమూ లేదు, ఏకత్వమూ లేదు. నా స్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
అబోధబోధో మమ నైవ జాతో
బోధస్వరూపం మమ నైవ జాతమ్ ।
నిర్బోధబోధం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౫॥
అజ్ఞానమూ, జ్ఞానమూ నాలో ఎప్పుడూ పుట్టవు, జ్ఞాన స్వరూపం ఏమిటో కూడా నాకు తెలీదు. అలాంటి నేను జ్ఞానంఉండటం గురించీ, లేకపోవటం గురించీ ఏమి చెప్పను. నాస్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
న ధర్మయుక్తో న చ పాపయుక్తో
న బన్ధయుక్తో న చ మోక్షయుక్తః ।
యుక్తం త్వయుక్తం న చ మే విభాతి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౬॥
నేను ధర్మంతో కూడిన వాణ్ణి కాను. నేను పాపంతో కూడిన వాణ్ణి కాను. బంధంతో ఉన్నవాణ్ణీ కాను, మోక్షంతో కూడినవాణ్ణీ కాను. సరి అయినదీ, సరి కానిదీ రెండూ నాకు తెలియవు. నాస్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
పరాపరం వా న చ మే కదాచిత్
మధ్యస్థభావో హి న చారిమిత్రమ్ ।
హితాహితం చాపి కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౭॥
గొప్పదీ, తక్కువదీ, మధ్యలోదీ అనే భావాలు నాకు కొద్దిగా కూడా లేవు. నాకు శత్రువులూ, మిత్రులూ ఎవరూ లేరు. అలాంటప్పుడు, మంచీ చెడ్డా గురించి ఎలా మాట్లాడను. నా స్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
నోపాసకో నైవముపాస్యరూపం
న చోపదేశో న చ మే క్రియా చ ।
సంవిత్స్వరూపం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౮॥
నేను ఉపాసకుణ్ణి కాను. ఉపాసింపబడే రూపాన్ని కాను. నేను ఏ ఉపదేశాన్నీ ఇవ్వను, ఏ పూజలూ, క్రియలూ చేయను. చైతన్య స్వరూపుడిని అయిన నేను ఎలా మాట్లాడగలను?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
నో వ్యాపకం వ్యాప్యమిహాస్తి కిఞ్చిత్
న చాలయం వాపి నిరాలయం వా ।
అశూన్యశూన్యం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౯॥
వ్యాపించినదీ, వ్యాపించ బడినదీ, రెండూ కొంచెం కూడాలేవు. ఈ కనిపించే సృష్టీ, దాని నాశనమూ రెండూ లేవు. అలాటప్పుడు శూన్యం అనీ శూన్యం కానిది అనీ నేను ఎట్లా చెప్పేది?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
న గ్రాహకో గ్రాహ్యకమేవ కిఞ్చిత్
న కారణం వా మమ నైవ కార్యమ్ ।
అచిన్త్యచిన్త్యం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౦॥
నేను కొద్దిగాకూడా, గ్రహించేవాణ్ణి కాను, గ్రహించబడే విషయాన్నీ కాను. నేను కార్యాన్నీ కాదు, దాని ఫలితాన్నైనకారణాన్నీ కాను. అలాంటప్పుడు, ఆలోచించే వాడి గురించీ, ఆలోచిచ్బడే విషయాల గురించీ ఏమి చెప్పను. నాస్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
న భేదకం వాపి న చైవ భేద్యం
న వేదకం వా మమ నైవ వేద్యమ్ ।
గతాగతం తాత కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౧॥
భేదించేదీ నేను కాదు, భేదింపబడేదీ నేను కాదు. తెలియబడేవాణ్ణి నేను కాదు, తెలియబడేదీ నేను కాదు. అలాంటప్పుడు, ప్రపంచం పుట్టుకా, గిట్టటమూ గురించి ఏమి చెప్పేది. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగేనిర్వాణమే.
న చాస్తి దేహో న చ మే విదేహో
బుద్ధిర్మనో మే న హి చేన్ద్రియాణి ।
రాగో విరాగశ్చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౨॥
నాకు దేహమే లేదు, దేహం లేకుండా నేను లేను. బుద్ధీ, మనస్సూ,ఇంద్రియాలూ నాకు లేవు. అలాంటప్పుడు, అనురాగమూ, రాగంలేకుండా ఉండటమూ గురించి ఏమి చెప్పాలి?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
ఉల్లేఖమాత్రం న హి భిన్నముచ్చై-
రుల్లేఖమాత్రం న తిరోహితం వై ।
సమాసమం మిత్ర కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౩
ఆత్మకి వేరుగా ఉన్నదాని గురించి ఎవరూ మాట్లాడలేరు. లేనిదాన్ని గురిచి ఎవ్వరూ మాట్లాడలేరు. అలాంటప్పుడుసమానం, సమానం కాదు అనే మాటలు ఎలా మాట్లాడగలం. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
జితేన్ద్రియోఽహం త్వజితేన్ద్రియో వా
న సంయమో మే నియమో న జాతః ।
జయాజయౌ మిత్ర కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౪॥
నేను. జజితేంద్రియుణ్ణి.నేను జితేంద్రియుణ్ణి కాను. నాకు యమాలూ, నియమాలూ లేనేలేవు. గెలుపూ, ఓటమీ నాకుఎలా ఉంటాయి మిత్రమా, చెప్పు. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
అమూర్తమూర్తిర్న చ మే కదాచి-
దాద్యన్తమధ్యం న చ మే కదాచిత్ ।
బలాబలం మిత్ర కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౫॥
నాకు రూపం ఎప్పుడూ లేదు, రూపం లేకుండా కూడా లేను. మొదలూ, మధ్యా, చివరా, నాకు కొద్దిగా కూడా లేవు. యవ్వనంలో బలం ఉండటమూ, ముసలితనంలో బలం లేకపోవటమూ గురించి ఏమి చెప్పను. నా స్వరూపం మాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
మృతామృతం వాపి విషావిషం చ
సఞ్జాయతే తాత న మే కదాచిత్ ।
అశుద్ధశుద్ధం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౬॥
మృత్యువుని కానీ, అమృతత్వాన్ని కానీ విషాన్ని కానీ, విషం కాని దాన్నీ ఇలా పరస్పర వ్యతిరేకార్ధక ద్వంద్వాలు, ఓచిన్నవాడా, నావద్ద పుట్టనేలేదు. అలాంటప్పుడు, శుద్ధమూ, అశుద్ధమూ అనేవాటి గురించి ఏమి చెప్పను?. నాస్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
స్వప్నః ప్రబోధో న చ యోగముద్రా
నక్తం దివా వాపి న మే కదాచిత్ ।
అతుర్యతుర్యం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౭॥
కలా. మెలకువా, యోగముద్రలూ లాంటివి నా అనుభవంలో లేవు. రాత్రీ, పగలూ అనేవి నాకు కొద్దిగా కూడా లేవు. అలాంటప్పుడు, మనస్సుకున్న అవస్థలగురించి ఏమి చెప్పేది?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
సంవిద్ధి మాం సర్వవిసర్వముక్తం
మాయా విమాయా న చ మే కదాచిత్ ।
సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౮॥
ఈ. ప్రపంచం కనిపించినా,కనిపించకపోయినా దానివల్ల నేను ఏవిధంగానూ ప్రభావితుడిని అవను అని చక్కగాతెలుసుకో. మాయ ఉండటమూ,లేకపోవటమూ నాకు కొద్దిగా కూడా లేదు. అలాంటప్పుడు సంధ్యా వందనం లాంటికర్మల గురించి ఏమి చెప్పేది?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
సంవిద్ధి మాం సర్వసమాధియుక్తం
సంవిద్ధి మాం లక్ష్యవిలక్ష్యముక్తమ్ ।
యోగం వియోగం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౧౯॥
నన్ను, అన్ని రకాల సమాధి విశేషాలూ తెలిసినవాడిగా గ్రహించు. నన్ను, సమాధిని పొందినా పొందకున్నా ప్రభావితుడుకానివాడుగా తెలుసుకో. అలాంటప్పుడు కలవడమూ( యోగము), విడిపోవడమూ గురించి ఏమి మాటాడను?. నాస్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
మూర్ఖోఽపి నాహం న చ పణ్డితోఽహం
మౌనం విమౌనం న చ మే కదాచిత్ ।
తర్కం వితర్కం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౨౦॥
నేను మూర్ఖుణ్ణి కాను, పండితుడినీ కాను. మాట్లాడటం, మౌనంగా ఉండటం లాంటివి నాకు కొద్దిగా కూడా లేవు. అలాంటప్పుడు తర్కమూ, వితర్కమూ గురించి ఏమి చెప్పేది?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
పితా చ మాతా చ కులం న జాతి-
ర్జన్మాది మృత్యుర్న చ మే కదాచిత్ ।
స్నేహం విమోహం చ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౨౧॥
నాకు తండ్రీ, తల్లీ, కులమూ, జాతీ లేవు. పుట్టుకా చావూ నాకు ఎప్పుడూ లేవు. ఇక స్నేహమూ, దాని వల్ల కలిగేమోహమూ గురించి ఏమి చెప్పను?. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
అస్తం గతో నైవ సదోదితోఽహం
తేజోవితేజో న చ మే కదాచిత్ ।
సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౨౨॥
అస్తమించకుండా . ఎప్పుడూ ఉదయించిన వాణ్ణే. తేజస్సు ఉండటమూ, లేకపోవటమూ నాకు కొంచెం కూడా లేదు. అలాంటప్పుడు సంధ్యావందం లాంటి కర్మల గురించి ఏమి చెప్పను. నా స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
అసంశయం విద్ధి నిరాకులం మాం
అసంశయం విద్ధి నిరన్తరం మామ్ ।
అసంశయం విద్ధి నిరఞ్జనం మాం
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౨౩॥
సందేహం లేకుండా తెలుసుకో, నాకు సర్వమూ సుస్పష్టం గా ఉంది. సందేహం లేకుండా తెలుసుకో, నేను ఎల్లప్పుడూ ఉండేవాణ్ణి
సందేహం లేకుండా తెలుసుకో, నేను ఏ మరకాలేని శుద్ధుడిని.
నా. స్వరూపం మాయ లేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
ధ్యానాని సర్వాణి పరిత్యజన్తి
శుభాశుభం కర్మ పరిత్యజన్తి ।
త్యాగామృతం తాత పిబన్తి ధీరాః
స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్ ॥ ౨౪॥
అన్ని ధ్యానాలూ వదిలి, శుభాశుభ కర్మలు అన్నీ వదిలి, ధీరులు త్యాగం అనే అమృతాన్ని తాగుతారు. నా స్వరూపంమాయలేకుండా వెలిగే నిర్వాణమే.
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర
ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర ।
సమరసమగ్నో భావితపూతః
ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః ॥ ౨౫॥
ఏమీతెలియనప్పుడు అక్కడ శ్లోకాలూ, ఛందస్సు ఉండదు సమత్వం అయిన బ్రహ్మములో ముణిగి ఉండే పవిత్రుడు, పరబ్రహ్మలో నిలిచే అవధూత తత్వాన్ని పలుకుతాడు.
ఇతి చతుర్థోఽధ్యాయః ॥ ౪॥
అథ పఞ్చమోధ్యాయః ॥
ఓం ఇతి గదితం గగనసమం తత్
న పరాపరసారవిచార ఇతి ।
అవిలాసవిలాసనిరాకరణం
కథమక్షరబిన్దుసముచ్చరణమ్ ॥ ౧॥
ఓంకారం ఆకాశం లాంటిది అంటారు. అక్కడ ఇది నాది అది పరులది అనే భేద భావన లేదు. ఏదైతే లేదో అలాంటిదాన్ని నిరాకరించడానికి అక్షరాలూ, బిందువులూ వాటిని ఉచ్చరించడమూ,ఇలాంటివి అన్నీ కావాలా?
ఇతి తత్త్వమసిప్రభృతిశ్రుతిభిః
ప్రతిపాదితమాత్మని తత్త్వమసి ।
త్వముపాధివివర్జితసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨
తత్త్వ మసి అనే శ్రుతులు ప్రతిపాదించేది ఏమిటంటే అవిద్యని వదలిన నువ్వే , తత్త్వమసి అనబడే ఆ బ్రహ్మానివి. శరీరాన్ని వదిలితే సర్వ సమం అయిన ఆత్మవి నువ్వే అయినప్పుడు సర్వ సముడివైన నువ్వు ఎందుకు నీ మనస్సులోఏడుస్తావు?.
అధ ఊర్ధ్వవివర్జితసర్వసమం
బహిరన్తరవర్జితసర్వసమమ్ ।
యది చైకవివర్జితసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౩॥
పైన అనే భావాన్ని వదిలిన సర్వ సమమైన ఆత్మ, లోపలా బయటా అనే విశేషణాలు వదిలిన సర్వ సమమైన ఆత్మ, ఏదైతే ఒక్కటే అయినదాన్ని కూడా వదిలిన సర్వ సమమైన ఆత్మవి నువ్వే అయినప్పుడు సర్వ సముడివైన నువ్వుఎందుకు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?
న హి కల్పితకల్పవిచార ఇతి
న హి కారణకార్యవిచార ఇతి ।
పదసన్ధివివర్జితసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౪॥
కల్పనా, కల్పించిన వాడూ అనే ఆలోచనలని వదిలి, కారణమూ, కార్యమూ అనే ఆలోచన వదిలి పదాలూ, సంధులూవంటి వ్యాకరణ విశేషాలని వదిలి సర్వ సమమైన ఆత్మ వెలుగుతుంటే సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు ఎందుకు నీమనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న హి బోధవిబోధసమాధిరితి
న హి దేశవిదేశసమాధిరితి ।
న హి కాలవికాలసమాధిరితి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౫॥
బోధించటమూ, బోధించకపోవటమూ, సమాధి అనేవి లేనేలేవు. దేశమూ, విదేశమూ, వాటిని దాటిన సమాధి అనేవిలేవు. కాలమూ, కాలం లేకపోవటమూ, రెంటినీ దాటిన సమాధి లేనేలేవు. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిననువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న హి కుమ్భనభో న హి కుమ్భ ఇతి
న హి జీవవపుర్న హి జీవ ఇతి ।
న హి కారణకార్యవిభాగ ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౬॥
కుండ లేదు, కుండలో ఆకాశము లేదు. జీవుడు లేడు, జీవుడి దేహమూ లేదు. కారణమూ, కార్యమూ అనే విభజనాలేదు. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం
లఘుదీర్ఘవిచారవిహీన ఇతి ।
న హి వర్తులకోణవిభాగ ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౭॥
ఇక్కడ అంతా అంతులేని మోక్ష పదమే ఉంది. పొట్టిదా, పొడుగుదా అనే ఆలోచన ఇక్కడ లేదు. ,గుండ్రం గా ఉన్నదా, కోణాలతో ఉన్నదా అనేభేదాలు లేవు. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి
ఇహ శుద్ధవిశుద్ధవిహీన ఇతి ।
ఇహ సర్వవిసర్వవిహీన ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౮॥
ఇక్కడ శూన్యమూ, ఎక్కువ శూన్యమూ అనేవి లేవు, శుద్ధమూ, ఎక్కువ శుద్ధమూ అనేవి లేవు. పూర్తిగా ఉండటమూ, ఇంకా పూర్తిగా ఉండటమూ అనేవి లేవు. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న హి భిన్నవిభిన్నవిచార ఇతి
బహిరన్తరసన్ధివిచార ఇతి ।
అరిమిత్రవివర్జితసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౯॥
భిన్నంగా ఉన్నదీ, ఎక్కువ భిన్నంగా ఉన్నదీ అనే విచారమే ఇక్కడ లేదు. బయటా, లోపలా, మధ్యలో అనే విచారమేలేదు. శత్రువూ, మిత్రుడూ అనే విచారణే ఇక్కడ లేదు. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులోఏడుస్తావు?.
న హి శిష్యవిశిష్యస్వరూప ఇతి
న చరాచరభేదవిచార ఇతి ।
ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౦॥
శిష్యులూ, విశిష్యులూ అనేది లేదు. కదిలేదీ, కదలనిదీ అనే భేదాన్ని విచారించటమే లేదు. ఇక్కడ ఎప్పుడూ అంతటాఉండేది మోక్ష పదం. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
నను రూపవిరూపవిహీన ఇతి
నను భిన్నవిభిన్నవిహీన ఇతి ।
నను సర్గవిసర్గవిహీన ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౧॥
అది రూపం కలదీ, రూపం లేనిదీ అనే రెండూ లేనిది. అది తేడాలు ఉన్నది, తేడాలు లేనిది , అది పుట్టుకా, నాశమూరెండూ లేనిది. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న గుణాగుణపాశనిబన్ధ ఇతి
మృతజీవనకర్మ కరోమి కథమ్ ।
ఇతి శుద్ధనిరఞ్జనసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౨॥
గుణాలు ఉండటమూ, గుణాలు లేకపోవటమూ అనే పాశాలచేత బంధింపబడని నేను ఏవిధంగా పుట్టుకా, చావులకిసంబంధించిన కర్మలు చేయగలను. ఏ దోషాలూ లేనిదీ, శుద్ధమైనదీ అన్నిటిలో సమంగా వెలిగే ఆత్మ ఒక్కటే ఉన్నది. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు నీ మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ భావవిభావవిహీన ఇతి
ఇహ కామవికామవిహీన ఇతి ।
ఇహ బోధతమం ఖలు మోక్షసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౩॥
ఇక్కడ ఆలోచనలూ, వాటి ఆచరణల వల్ల కలిగిన వైభవాలూ లేవు. ఇక్కడ కోరికలు ఉండటమూ , కోరికలు వదలటమూలాంటివి లేవు. మోక్షానికి సమమైన బోధ ఇక్కడ ఉన్నది. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మనస్సులోఏడుస్తావు?.
ఇహ తత్త్వనిరన్తరతత్త్వమితి
న హి సన్ధివిసన్ధివిహీన ఇతి ।
యది సర్వవివర్జితసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౪॥
ఇక్కడ ఉండే తత్త్వం ఎప్పటికీ ఉండే తత్త్వం, అది సంధుల లాంటి వ్యాకరణ విశేషాలు లేనిది. అది అన్నిటినీ వదిలినసర్వ సమమైన ఆత్మ. మరి ఎందుకు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
అనికేతకుటీ పరివారసమం
ఇహసఙ్గవిసఙ్గవిహీనపరమ్ ।
ఇహ బోధవిబోధవిహీనపరం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౫॥
ఇల్లేలేకుండా ఉన్నదీ, పరివారంతో కూడిన చక్కని కుటీరం ఉన్నదీ, రెండూ అయిన ఆ సర్వ సమమైన ఆత్మ, సంబంధంఉన్నదీ, సంబంధం సరిగా లేకుండా ఉన్నదీ అనే రెండూ లేని పరమమైన బ్రహ్మము, బోధా, బోధ లేకుండా ఉన్నదీ అనేరెండూ లేని పరమాత్మ, సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
అవికారవికారమసత్యమితి
అవిలక్షవిలక్షమసత్యమితి ।
యది కేవలమాత్మని సత్యమితి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౬॥
మార్పులేనిదీ, మార్పు చెందేదీ అనే తేడా అసత్యం. సామాన్య మైనదీ, అసామాన్యమైనదీ అనే భేదం అసత్యం. ఆత్మఒక్కటే సత్యం అయినప్పుడు, సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ సర్వసమం ఖలు జీవ ఇతి
ఇహ సర్వనిరన్తరజీవ ఇతి ।
ఇహ కేవలనిశ్చలజీవ ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౭॥
ఇక్కడ సర్వ సమమైన ఆత్మ అన్ని జీవరాశుల్లోనూ ఉన్నది. ఆ ఆత్మే ఎప్పుడూ ఉండే జీవరూప చైతన్యం. ఇక్కడ ఆత్మఒక్కడే కదలిక లేకుండా అన్ని జీవాల్లో ఉన్నాడు. సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
అవివేకవివేకమబోధ ఇతి
అవికల్పవికల్పమబోధ ఇతి ।
యది చైకనిరన్తరబోధ ఇతి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౮॥
అవివేకమూ, వివేకమూ, రెండూ దాటిన చెప్పలేని ఆత్మ ఇది. మార్పులు లేనిదీ, మార్పులు కపదీ అనే రెండూ దాటినచెప్పలేని ఆత్మ ఇది. ఎల్లప్పుడూ ఒక్కటే ఆత్మ ఉంటే సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులోఏడుస్తావు?.
న హి మోక్షపదం న హి బన్ధపదం
న హి పుణ్యపదం న హి పాపపదమ్ ।
న హి పూర్ణపదం న హి రిక్తపదం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౧౯॥
మోక్షమూ, బంధమూ అనేవి లేనేలేవు, పుణ్యమూ, పాపమూ అనేవి లేనేలేవు. సంపూర్ణమైనదీ, ఆవరించబడనిదీఅనేవి లేనేలేవు, సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
యది వర్ణవివర్ణవిహీనసమం
యది కారణకార్యవిహీనసమమ్ ।
యదిభేదవిభేదవిహీనసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౦॥
రంగులతోనూ, రంగులు లేకుండానూ ఆత్మ ఉంటే , కారణమూ, కార్యమూ అనే భేదాలు లేకుండా ఆత్మ ఉంటే , భేదాలూ, విభేదాలూ లేకుండా ఆత్మ ఉంటే సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ సర్వనిరన్తరసర్వచితే
ఇహ కేవలనిశ్చలసర్వచితే ।
ద్విపదాదివివర్జితసర్వచితే
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౧॥
ఇక్కడ ఆత్మ ఎల్లప్పుడూ తన చైతన్య స్వరూపం లో అంతటా నిండి ఉన్నది, ఇక్కడ కదలికలు లేని చైతన్యం ఒక్కటేఅంతటా నిండి ఉంది. మనుషుల లాంటి రెండు కాళ్ళతో నడిచే జంతువులు ఏవీ లేని శుద్ధ చైతన్యం అంతటాఉన్నప్పుడు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
అతిసర్వనిరన్తరసర్వగతం
అతినిర్మలనిశ్చలసర్వగతమ్ ।
దినరాత్రివివర్జితసర్వగతం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౨॥
ఆత్మ ఎల్లప్పుడూ అన్నిటి లోపల వెలిగేదీ , నిర్మలమూ, నిశ్చలమూ అయి అన్నిటా ఉండేదీ, పగలూ రాత్రీ భేదాలు ఏమీలేకుండా అంతటా ఉండేదీ అయినప్పుడు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న హి బన్ధవిబన్ధసమాగమనం
న హి యోగవియోగసమాగమనమ్ ।
న హి తర్కవితర్కసమాగమనం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౩॥
బంధాల్లో ఇరుక్కోవడమూ, వాటినుంచి బయటపడటమూ అనేవి లేవు, జీవ ఈశ్వరులు కలవటమూ, విడిపోవటమూఅనేవి లేవు, తర్కాలూ, వాటి మీద వాదవివాదాలూ అనేవి లేవు, సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకుమనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ కాలవికాలనిరాకరణం
అణుమాత్రకృశానునిరాకరణమ్ ।
న హి కేవలసత్యనిరాకరణం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౪॥
ఇక్కడ కాలాన్నీ, కాలం లేకపోవటాన్నీ తిరస్కరించి, అణుమాత్రమైనా ఆత్మకన్నా వేరే ఉన్నది అనే అజ్ఞానాగ్నినితిరస్కరించి, ఒక్కటే అయిన సత్యాన్ని తిరస్కరించకుండా ఉన్నప్పుడు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకుమనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ దేహవిదేహవిహీన ఇతి
నను స్వప్నసుషుప్తివిహీనపరమ్ ।
అభిధానవిధానవిహీనపరం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౫॥
ఈ ఆత్మ దేహము ఉండటమూ, దేహము లేకుండా ఉండటమూ అనే రెండూ లేనిది, నిజంగా ఈ ఆత్మ కలా, నిద్రాదాటిన పరబ్రహ్మము, ఈ ఆత్మ పేర్లూ, పద్ధతులూ అనేవి లేనిది. సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకుమనస్సులో ఏడుస్తావు?.
గగనోపమశుద్ధవిశాలసమం
అతిసర్వవివర్జితసర్వసమమ్ ।
గతసారవిసారవికారసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౬॥
ఆత్మ శుద్ధమూ, విశాలమూ అయిన ఆకాశం లాంటిది, అన్నింటినీ పూర్తిగా వదిలి అన్నిటిలో సమంగా వెలిగేది, సారంఉండటమూ, లేకపోవడమూ అనే భేదాలు దాటి సమంగా వెలుగుతుంటే సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకుమనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ ధర్మవిధర్మవిరాగతర-
మిహ వస్తువివస్తువిరాగతరమ్ ।
ఇహ కామవికామవిరాగతరం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౭॥
ఇక్కడ ధర్మాన్నీ, అధర్మాన్నీ సంపూర్ణంగా వదలి, వస్తువు ఉండటాన్నీ, లేకుండటాన్నీ వదలి, కామం ఉండటాన్నీ, లేకుండటాన్నీ వదిలి ఆత్మ వెలుగుతున్నప్పుడు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
సుఖదుఃఖవివర్జితసర్వసమ-
మిహ శోకవిశోకవిహీనపరమ్ ।
గురుశిష్యవివర్జితతత్త్వపరం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౮॥
సుఖాలూ, దుఃఖాలూ వదిలిన సర్వ సమమైన ఆత్మ, శోకం ఉండటమూ, లేకుండటమూ లేని పరబ్రహ్మము, గురువూ, శిష్యుడూ అనే భావాలు వదిలిన తత్తవ్ స్వరూపుడైన పరమాత్మ ఉన్నప్పుడు సర్వ సముడివి అయిన నువ్వుమరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
న కిలాఙ్కురసారవిసార ఇతి
న చలాచలసామ్యవిసామ్యమితి ।
అవిచారవిచారవిహీనమితి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౨౯॥
నిజానికి ప్రపంచం అనే మొలక లేదు, ఆ మొలక యొక్క సారమూ, ఆ సారం లేకపోవటమూ అనేవి లేవు. కదిలేవీ, కదలనివీ, పోలికలున్నవీ, లేనివీ అనేవి లేవు. ఆత్మ విచారించడమూ , విచారించకుండా ఉండటమూ అనేవి లేనిది, సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
ఇహ సారసముచ్చయసారమితి ।
కథితం నిజభావవిభేద ఇతి ।
విషయే కరణత్వమసత్యమితి
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౩౦॥
ఇక్కడ ఉన్నటు వంటి అన్నిటికీ సారమైన ఆత్మ నేను అనే జీవ భావం కంటే వేరైనది. విషయాలని నేనునడుపుతున్నాను అనే జీవభావం అసత్యమైనది. సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులోఏడుస్తావు?.
బహుధా శ్రుతయః ప్రవదన్తి యతో
వియదాదిరిదం మృగతోయసమమ్ ।
యది చైకనిరన్తరసర్వసమం
కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్ ॥ ౩౧॥
వేదాలు అనేక మార్లు ఆకాశంతో ఏర్పడ్డ ప్రపంచం ఎండమావి లాంటిది అని చెప్పాయి. ఎప్పుడూ ఒక్కటే అయి అంతటాఆత్మ ఉన్నది. సర్వ సముడివి అయిన నువ్వు మరి ఎందుకు మనస్సులో ఏడుస్తావు?.
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర
ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర ।
సమరసమగ్నో భావితపూతః
ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః ॥ ౩౨॥
తెలుకోవటమే లేనప్పుడు ఛందస్సూ, దాని లక్షణాలూ ఉండవు. సమత్వం అనే అగ్నిని భావించి దాంట్లో కాలిపవిత్రుడైన అవధూత పరమమైన తత్త్వాన్ని చెబుతున్నాడు.
ఇతి పఞ్చమోఽధ్యాయః ॥ ౫॥
